Łuszczyca (Psoriasis) - objawy i postacie, czynniki wywołujące wysyp

2009-07-12 Łuszczyca jest często występującym schorzeniem skórnym. Jej widocznymi oznakami są łuszczące się partie skóry, którym towarzyszy uczucie swędzenia. Przyczyny, które są odpowiedzialne za powstanie tego schorzenia, mimo ciągłych prób są niestety jedynie częściowo zbadane. Pewnym jest jednak, że jest to choroba dziedziczna, nie można się nią zarazić, a przy jej powstawaniu istotną rolę odgrywają czynniki immunologiczne.

Choroba objawiająca się łuszczeniem skóry została opisana już przez Hipokratesa (ok. 460-370 p.n.e), a sama nazwa Psoriasis została po raz pierwszy użyta przez Galenusa, który tym pojęciem opisał łuszczenie się skóry w okolicach oczu i moszny. Przez długi czas łuszczyca nie była odróżniania od świerzbu spowodowanego przez roztocza, prawdopodobnie była również często mylona z trądem oraz innymi chorobami skóry.

Jej występowanie nie jest również zależne od braku higieny. Około 2-3% ludności w Europie Środkowej jest dotknięta tą chorobą, podczas gdy w USA odsetek ten wynosi 4-5%. W przypadku Eskimosów, Indian, Afroamerykanów i Aborygenów łuszczyca praktycznie nie występuje. W Japonii i Chinach dotyka jedynie 0,025 und 0,3 % ludności, a najczęściej występuje wśród ludów Kazachstanu (do 12%).

Czynniki wywołujące wysyp
Łuszczyca w głównej mierze jest uwarunkowana dziedzicznie. Przyjmuje się, że jest wywoływana przez równoległe działanie określonych wariantów genów oraz wpływu środowiska. Ryzyko, że jeden z jednojajowych bliźniaków rodzica dotkniętego tą chorobą również zostanie nią dotknięty, wynosi 65-72%. Nie u wszystkich potencjalnie narażonych następuje wysyp łuszczycowy, ponieważ oprócz uwarunkowań genetycznych muszą wystąpić również inne, dotychczas niewystarczająco zbadane czynniki.

Jako udowodniona obowiązuje jedynie teza, że za wystąpienie choroby odpowiedzialny jest defekt genetyczny, który może przeskoczyć nawet kilka pokoleń. Wielu dotkniętych tym schorzeniem donosi o poważnych psychicznych lub fizycznych obciążeniach, które wystąpiły jako czynnik inicjujący wysyp, np.

• czynniki fizyczne - poważne infekcje, zabiegi chirurgiczne, urazy skórne
• czynniki psychiczne - drastyczne przeżycia osobiste (na przykład śmierć członka rodziny), stres psychiczny

W przypadku kobiet czynnikiem wywołującym pierwszy wysyp mogą być zmiany hormonalne, do których dochodzi na przykład w wyniku zajścia w ciążę. Również zmianami hormonalnymi w okresie dojrzewania tłumaczone jest wystąpienie choroby po raz pierwszy.

Podobnie przyjmowanie niektórych leków również może powodować wystąpienie łuszczycy (leki przeciwzimnicze, beta-blokery, niesteroidowe leki przeciwzapalne, salicylany), jak i nadużywanie alkoholu lub palenie papierosów.

Pierwszy wysyp łuszczycy
Łuszczyca często pojawia się już w okresie dojrzewania, najczęściej jednak wysyp choroby pojawia się między 20. a 30. rokiem życia i jest określany jako typ 1 czyli łuszczyca młodzieńcza. W pojedynczych przypadkach łuszczyca występuje już w wieku dziecięcym i najczęściej pociąga za sobą dodatkowe i zazwyczaj lekceważone obciążenie psychiczne dla dziecka. Choroba może się także pojawić po raz pierwszy od ok. 40. roku życia i wówczas określana jest jako typ II czyli łuszczyca dorosłych.

W przypadku każdego pacjenta przebieg choroby wygląda inaczej, między innymi z tego powodu u niektórych osób występuje tylko raz w życiu (u ok. 25% ), u innych zaś co jakiś czas nawraca i zaostrza zmiany. Głó3wnymi czynnikami wywołującymi nawroty schorzenia może być suche powietrze przy centralnym ogrzewaniu (zimą) lub powietrze klimatyzowane (latem). 

Objawy i postacie łuszczycy 
Naskórek zdrowego człowieka odnawia się naturalnie co 26-27 dni. W tym czasie są tworzone nowe komórki skóry, a nadmiar starych jest usuwany w sposób ciągły i niemal niewidoczny. W przypadku łuszczycy proces ten jest jednak wyraźnie przyspieszony i warstwa skóry odnawia się w niektórych miejscach w przeciągu zaledwie 6 do 7 dni. Zbędne (nadmierne) komórki skóry obumierają przy tym jak przy prawidłowej „odnowie skóry”, a bezpośrednio pod nimi znajduje się mocno ukrwiona, a przez to czerwona skóra właściwa.

Klasycznym wykwitem w łuszczycy jest czerwonawa grudka pokryta srebrzystymi łuskami, po których zdrapaniu pojawia się błyszcząca powierzchnia, a następnie punktowe krwawienie.  Wczesne zmiany mogą mieć charakter bardzo drobnych grudek, często wielkości łebka od szpilki. Wraz z postępem choroby dochodzi do powiększania się wykwitów i zlewania ich ze sobą, czasem do osiągnięcia ogromnych rozmiarów.

Najczęściej dotkniętymi rejonami ciała są łokcie, kolana oraz skóra głowy pod włosami lub w okolicach uszu. Zmiany przeważnie występują tam, gdzie skóra jest często rozciągana (np. łokcie, kolana), stale narażona na uszkodzenia mechanicznie (np. pod paskiem), w miejscach narażonych na wilgoć (w okolicach fałdów, na błonach śluzowych), na czubkach palców i paznokciach u dłoni lub stóp (rozpoznawana po żółtawym zabarwieniu lub zgrubieniu płytki często mylonym z grzybicą).Stopień  nasilenia procesu chorobowego łuszczycy można ocenić obiektywnie za pomocą indeksu PASI (Psoriasis Activity and Severity Index), co stanowi często dużą pomoc dla lekarza leczącego, gdy zachodzi konieczność oceny skutków danego leczenia.

Skutki i komplikacje
Łuszczyca towarzyszy niektórym chorym przez całe życie. Zmiany chorobowe skóry najczęściej wywołują silne uczucie świądu, co powoduje dyskomfort w życiu codziennym. Podobnie wysypy na odsłoniętych partiach ciała mogą być poważnym źródłem stresu i obciążenia psychicznego, ponieważ z jednej strony ludzie reagują próbą uniknięcia kontaktu, z drugiej strony uczucie odrzucenia jest lekceważone i bagatelizowane przez najbliższe otoczenie.

Fizycznie osoby z łuszczycą są również narażone na różne zagrożenia. U 5-20% pacjentów może dojść do łuszczycy stawowej. Skóra łuszczycowa jest również bardziej podatna na wszelkie infekcje drożdżakami lub bakteriami, co może doprowadzić do jeszcze dalszego pogłębienia się choroby, a zmiany chorobowe na palcach i paznokciach mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie i wykonywanie najprostszych czynności.

Tekst na podstawie tłumaczenia z de.wikipedia.org. Zdjęcia: wikipedia.pl
<< Powrót do strony głównej